Nummers

Korte inhoud van dit nummer

Spiritualiteit op nieuwe wegen (Edito) D'hert, Ignace

Ik herinner me die beelden nog. Toen we op school lessen ‘gewijde geschiedenis’ kregen. Op grote kleurrijke platen zagen we Kaïn die zijn broer Abel had vermoord, of Mozes die de twee stenen tafelen tegen de grond kieperde uit colère, omdat de mensen een gouden kalf aan het vereren waren. Boeiend was dat. En ik weet ook nog van de retraites op school, waar speciaal getrainde paters ons lieten bibberen van angst over allerlei hellestraffen indien we ons inlieten met ‘slechte kameraadjes’. En dan de catechismus. Dat was pas saai. We moesten die uit het hoofd leren. Meestal verstond een mens er nauwelijks iets van, maar je kon het, op het einde van je schooltijd, zonder hapering aframmelen. Het hele geloof in een piepklein boekje.

Na de school waren er velen die afvielen. In de plaats van Abel en Mozes kwamen Darwin, Freud en Nietzsche de geesten verlichten. Sommigen bleven de kerkelijke rituelen aanhangen en waren niet ontevreden met de destijds opgedane kennis. Al was het maar uit puur culturele overwegingen. Je begreep tenminste hier en daar een afbeelding of een meubelstuk als je op reis een kerk binnenliep. Maar de geloofskennis van weleer ging er na het concilie van de jaren ‘60 fel op achteruit. Ook op school ging men heel anders te werk. Men besprak thema’s uit de sociale actualiteit. Zo ontstond een leegte die steeds scherper voelbaar geworden is. De verhalen van weleer kwamen onder verdenking te staan, de catechismus raakte in de vergeethoek. De kerkelijke praktijk in zijn geheel boerde achteruit. Begrijpelijk dat kerkmensen die ontwikkeling betreuren en proberen te keren. Vraag is natuurlijk hoe je dat doet en met welke bedoeling! Wie de confrontatie met de brede maatschappelijke, religieuze en wetenschappelijke ontwikkelingen van de laatste halve eeuw uit de weg gaat, riskeert in het luchtledige terecht te komen.

Je kunt er niet omheen. Niet alleen de sociale kerkelijke verbanden van vroeger zijn verschrompeld, er deed zich breed maatschappelijk een algehele tendens van individualisering voor. Het verenigingsleven heeft het moeilijk om het hoofd boven water te houden. Mensen bewegen zich in andere verbanden dan weleer. De monopolie situatie van de christelijke traditie is niet langer wat ze is geweest. In dit nummer proberen we wat zicht te krijgen op de wegen die mensen verkennen. Opvallend is de verscheidenheid waarin deze zoektocht zich beweegt. De beeldcultuur waarin we leven laat zich duidelijk voelen. Dat geldt evenzeer voor de hedendaagse communicatiemiddelen die nieuwe verbanden mogelijk maken. Ook sommige heel vertrouwde vormen van weleer blijken mensen opnieuw te kunnen aanspreken. Een en ander blijkt ook uit de programma’s die aangeboden worden door spirituele centra. Ook binnen de kerkgemeenschap zijn heel nieuwe stemmen te horen. Wie in de navolging van Jezus Christus probeert te treden, kan dit alleen in confrontatie met de uitdagingen vanuit de hedendaagse cultuur.

Happinez: modeblad voor je binnenkant. Geluk in een klein hoekje Swüste, Gerard

“Walking back to happiness, whoopa oh ye ye, say goodbye to loneliness, whoopa oh ye ye”. De song van Helen Shapiro uit 1962 schalt vrolijk en onweerstaanbaar door mijn hoofd. Dat komt omdat ik net in de kiosk het tijdschrift Happinez heb gekocht. Er zweven wel vaker liedjes door mijn hoofd, maar ik besef dat die song aardig weergeeft hoe ik over mijn nieuwe aankoop denk: je zingt gewoon ‘dag eenzaamheid’ en ‘geluk, ik kom er aan’ en de wereld ziet er anders uit en je kunt er weer helemaal tegen. Helen Shapiro heeft me een duidelijke waarschuwing gegeven: helemaal onbevangen sta ik niet tegenover Happinez.

De lectio divina en wij. Biddend Bijbellezen in digitale tijden Reedijk, Wim

Is het meditatieve en contemplatieve Bijbellezen nog iets voor de hedendaagse mens? Kan die daar nog de discipline voor opbrengen? Het is een proces, zegt predikant Wim Reedijk, en hij toont de weg naar de lectio divina in tijden van internet.

Sociale media. Broedplaatsen voor wild religieus denken? Wiskerke, Niek

De mens is al van oudsher bezig met virtuele realiteit. Het is dus onzin de nieuwe sociale media af te serveren als vervreemdend. Virtueel en reëel staan niet in een dualistische oppositie tegenover elkaar, maar grijpen op talloze manieren in elkaar.

Spirituele boeken uitgeven. Tegen beter weten in? Noël, Filip

Is er nog een markt voor religieuze boeken? En zo ja, hoe makkelijk verteerbaar moet het leesvoer zijn? Filip Noël, uitgever bij Averbode, is genuanceerd positief.

God op de bus Janssen, Kolet

Via liedjes en teksten van anderen krijg je soms beter uitgedrukt wat in je leeft dan dat je het zelf kunt uitleggen. Dat heeft godsdienstlerares Kolet Janssen meer dan eens ervaren.

Een experiment in liturgisch theater. Het Laatste Middagmaal De Groot, Kees

Soms kun je in het theater, door al het vermakelijke, spannende, vervelende, hartverscheurende of tenenkrommende van het aanbod heen, ervaren dat je wordt aangesproken als ‘een deel van de mensenfamilie’. Dat ‘aangesproken worden’ heeft iets transcendents: de grenzen van de dagelijkse werkelijkheidsbeleving worden ontsloten door een initiatief dat wordt ervaren als komend van de andere kant. Daarnaar ben ik op zoek: de liturgische beleving in het theater.

Vorming in christelijke spirituele centra. De weg van ervaring Versteeg, Peter

Waarheid is iets dat je vooral zelf moet ontdekken: dat is het vaak uitgangspunt van een veelkleurig spiritueel aanbod. Christelijke spirituele centra spelen daarop in, door zich te richten op het concrete leven van de deelnemers. Een overlap met spiritualiteit uit andere tradities wordt daarbij niet uit de weg gegaan. De cursussen zijn ervaringsgericht en bieden een omgeving waarin kan worden geëxperimenteerd met religieuze vormen.

Een verkenning van maçonnieke spiritualiteit. De hoeder van je broeder Musch, Karel

Betrokkenheid op de wereld, een leerschool zijn in naastenliefde. Dat is het oogmerk van de vrijmetselarij. Hoewel die joods-christelijke wortels heeft, is ze geen geloof maar veeleer een levensbeschouwing.

De ‘blijde boodschap’ in het Web 2.0-tijdperk Vanderslycke, Didier

Christenen hebben nu de gelegenheid om – onder elkaar – een open debat te voeren over de richting die de kerk zou kunnen uitgaan. Laten we dus even kijken hoe we de ‘blijde boodschap’ kunnen aanpakken. Wat zijn de uitdagingen voor een kerkgemeenschap in eigentijdse navolging van Jezus?

Levende lijven (column) Verscuren, Ann

Het licht van een gedoofde ster (column) Hoogeveen, Piet

Boekbesprekingen

MAURICE SWIRC, Altijd Mazzel. Een wereldreis langs joodse gemeenschappen, Uitgeverij Boom, Amsterdam, 2010, 420 p., 26 x 14 cm, 24,50 EUR, ISBN 9789085068150

ALISTER MCGRATH, De toekomst van het christendom, Kok, Kampen, 2010, 196 p., 13,5 x 21 cm, 19,90 EUR, ISBN 97890174 6

JÜRGEN METDEPENNINGEN & KARIM SCHELKENS, Van Concilie tot Concilie. Hoofdlijnen en fragmenten van de geschiedenis van Kerk en theologie van Vaticanum I tot Vaticanum II, Halewijn, 2010, 165 p., 14,5 x 23,5 cm, 23,00 EUR, ISBN 9789085281634

KATHARINA CEMING, Wees niet bezorgd, een boeddhistische lezing van de bergrede, Averbode - Meinema, 2010, 131 p., 14 x 21 cm, 16,50 EUR, ISBN 9789031730421

FRANS DE MAESENEER, Stiller spreken, Halewijn, Antwerpen, 2010, 120 p., 13,5 x 20cm, 12,50 EUR, ISBN 9789085281597

KLAAS VANSTEENHUYSE, Van Abraham to Jezebel. Wat archeologie ons leert over de verhalen van de Bijbel, Davidsfonds, Leuven, 2010, 163 p., 27,50 EUR, ISBN 9789077942499

Bijbelse Encyclopedie, 10de geheel herziene druk, Kok, Kampen, 2010, 880 p., 69 EUR, ISBN 9789043513197

IRENE VAN LIPPE-BIESTERFELD, Leven in verbinding. Prinses Irene in gesprek met prof. Dr. Mathijs Schouten over mens-zijn, Uitgeverij Ankh-Hermes, Deventer, 2010, 160 p., 22 x 14,5 cm, 19,90 EUR, ISBN 9789020203882

D. POLLEFEYT – E. DE BOECK (RED.), Wil er iemand mijn Messias zijn? Nieuwe verlossers en hedendaagse spirituele meesters, Acco, Leuven, 2010, 252 p., 20 x 13,30 cm, 22,50 EUR, ISBN 9789033476358

JACOB NATHAN DE LEEUWE (VERTALING EN TOELICHTING), Het geschenk van Jacob. Babylonische Talmoed. Hoofdstuk 4 & 5. Tractaat Zegenspreuken, Skandalon, Vught, 2010, 360 p., 30,5 x 22 cm, 49,50 EUR, ISBN 9789490708061
 

Het onkruid en de tarwe (parabel) Staes, Karel